Soggettivo, Bene, κατά βάσιν, το συμφέρον…
In questo senso, l'interesse potrebbe essere lo stesso per molti, ma anche diverso per ognuno. È ciò che unisce, ma anche ciò che divide, è la cartina di tornasole attraverso la quale vengono messi alla prova il progresso sociale e la coesione!
Perché, poiché esiste un interesse per l'individuo, c'è anche l'interesse per la squadra, la comunità, società, la nazione!
così, siamo di fronte a due griglie parallele di interessi, l'entità della differenza o la cui identificazione determina il livello di sviluppo culturale e di sviluppo morale di una società.
L’interesse personale rivela l’egoismo umano ed è determinato da scopi e obiettivi puramente utilitaristici, γι’ αυτό και συνδέεται με περιόδους, in cui dominano primitivismo e individualismo, paura e sfiducia, istinti e avidità.
L'interesse sociale, al contrario, απαιτεί επώνυμες και συχνά ανώνυμες προσωπικές θυσίες και γι’ αυτό συνδέεται με περιόδους ηθικής και πνευματικής καλλιέργειας και αληθινής δημοκρατίας.
Δεν είναι τυχαίο ότι βασικό μοτίβο της αρχαίας Ελληνικής πολιτικής και φιλοσοφικής σκέψης είναι η παρομοίωση της Πολιτείας-Πατρίδας με πλοίο: "Lei è, που μας σώζει», διακηρύττει ο Σοφοκλής στην Αντιγόνη, «και μόνο αν το σκάφος της αρμενίζει καλά, facciamo amicizia e siamo felici".
Αλλά και σε πολλά άλλα κείμενα της αρχαιοελληνικής Γραμματείας εντοπίζεται σαφής διάκριση και πρόταξη του συλλογικού από το ατομικό συμφέρον. Ο Αριστοτέλης τονίζει ότι «αν καταστραφεί το σύνολο, το σώμα της κοινωνίας, δεν μπορεί να υπάρχουν τα μέλη του», τα άτομα.
Τα παραπάνω, Tuttavia, προϋποθέτουν και την ύπαρξη ηθικής συνειδήσεως, που δίνει στο άτομο τη γνώση και τη δύναμη να αξιολογεί και να τοποθετεί αυτό που εξυπηρετεί το σύνολο πριν και πάνω απ’ αυτό που εξυπηρετεί το άτομο.
È necessario, di conseguenza, l'esistenza di motivazioni morali nella corretta priorizzazione degli interessi, η οποία ακριβώς μαρτυρεί μιαν άρτια λειτουργία όλων εκείνων των θεσμών που διακονούν και προάγουν την αγωγή, religiosità e miglioramento morale dei cittadini.
Την πιο χαρακτηριστική, Tuttavia, και σε απόλυτο συνάμα βαθμό, διάκριση ατομικού και κοινωνικού συμφέροντος την πραγματοποίησε ο Χριστιανισμός, εισάγοντας μια νέα ηθική.
Με το καθημερινό αίτημα «τα καλά και συμφέροντα ταις ψυχαίς ημών» αίρεται κάθε διάκριση ατομικού και κοινωνικού συμφέροντος, το οποίο δεν αντιστοιχεί πλέον στο ανώνυμο πλήθος ή στην αόριστη έννοια της κοινωνίας, αλλά στον πλησίον, στο επώνυμο πρόσωπο του πάσχοντος και αδικούμενου συνανθρώπου, ef’ όσον αυτά που αληθινά συμφέρουν την ψυχή μας και όχι τον εγωιστικό μικρόκοσμό μας συμπίπτουν με το “δόσιμο” προς τον άλλον, l'immagine di Dio!
Αλλ’ η στάση αυτή προϋποθέτει μεταμόρφωση και του ατόμου σε πρόσωπο, προϋποθέτει κένωση του «εγώ» και έξοδο του ανθρώπου σε συνάντηση με το «εσύ» για τη δημιουργία της κοινωνίας του «εμείς»!
Πρόκειται για μια κοινωνία, που ιστορικά βιώθηκε στα χρόνια των «Πράξεων των Αποστόλων» και συνεχώς βιώνεται στα μοναστικά κοινόβια και έχει ως προαπαιτούμενο και μαρτυρία πνεύμα ηθικής τελειώσεως, αγιασμού και αυτοθυσίας…
Πρόκειται για μια κοινωνία, της οποίας τα μέλη δεν περιχαρακώνονται εγωιστικά και αυτάρεσκα στον ατομικό τους μικρόκοσμο, ignorando gli eventi sociali e politici, astenersi dal procedimento, che ritengono non li riguardi direttamente, vivendo nell'illusione che se la nave affondasse, in cui cavalcano, non verranno nemmeno trascinati fino in fondo...
Μπορεί, Sicuro, τα πλοία των σύγχρονων δημοκρατιών να είναι τόσο μεγάλα, που οι επιβάτες να μη γνωρίζουν ή να αδιαφορούν για το ποιός ή ποιοί τα κυβερνούν και να αυταπατώνται ότι αρκεί αυτοί να περνούν καλά στην πολυτελή «καμπίνα» τους· ο «Τιτανικός», Tuttavia, θα τους παρασύρει όλους, ενώ η ορχήστρα θα εξακολουθεί να παίζει….
† Dorotheos II di Syros e Mykonos
(Rivista "QUESTIONI POLITICHE", τ. 74, Dicembre 2014)