Η «χαμένη» Ελλάδα του Πόντου… A Grecia che fanno male, pianto, sanguinato, come nessun altro. essi umiliati, senza mai perdere la sua dignità, dove……..
υποτάχτηκε παραμένοντας ελεύθερη, που ακολούθησε το δρόμο της προσφυγιάς, από τα παράλια του Άξενου Πόντου, που με τη δραστηριότητά της τον μετονόμασε Εύξεινο, μέχρι τα βάθη της Ασίας, που επιμένει να ζει, να δημιουργεί και πάν’ απ’ όλα τα ήθη και τις παραδόσεις της να συντηρεί και να καλλιεργεί….
Ο Πόντος, πριν καταστραφεί τόσο βάρβαρα από τον χάρτη, μα όχι από τις καρδιές μας, υπήρξε πηγή αστείρευτη πνεύματος και πολιτισμού. Στάθηκε τόπος όπου οι Ελληνες διέπρεψαν, δημιούργησαν.
Si riferisce che, την εποχή των Μεγάλων Κομνηνών, χτίστηκαν στον Πόντο 3.000 περίπου χριστιανικές εκκλησίες με ωραίες τοιχογραφίες, περὶτεχνες αγιογραφίες και πλούσια διακόσμηση, καλλιτεχνικά μωσαϊκά και θαυμαστές μικρογραφίες, που συνέχιζαν αδιάπτωτα τη βυζαντινή παράδοση.
Η μικρογραφική τέχνη, ιδιαίτερα στον Πόντο , έφτασε κατά τον 14ο αιώνα σε τέτοια ακμή, ώστε ο ξένος μελετητής Strzygowski να τη συγκρίνει με τη μικρογραφική τέχνη των μαθητών της σχολής του Giotto(Τζιόττο) στην Ιταλία, και μάλιστα να τη βρίσκει και ανώτερη.
Μεγάλη ανάπτυξη, anche, παρουσίασαν η αστρονομία, η φυσική και τα μαθηματικά. Στη Σχολή των θετικών επιστημών της Τραπεζούντας σπούδαζαν μαθητές, που έρχονταν να φοιτήσουν σ’ αὐτήν από την ίδια την Κωνσταντινούπολη και την Αρμενία.
Τα μοναστήρια του Πόντου, inoltre, τον 13ο και 14ο αιώνα, ήταν Σχολεία σοφίας. Εκεί καλλιεργούνταν τα μαθηματικά και η αστρονομία, γιατί η Εκκλησία θεωρούσε τις επιστήμες αυτές, πριν ακόμα από την Αναγέννηση στη Δύση, βοηθητικές της θεολογίας και της φιλοσοφίας.
infatti, «ακρόπολη των Μοναστηριῶν», η περιώνυμη Ιερά Μονή Παναγίας Σουμελά, διατηρεί ακόμα τη λάμψη της στη συλλογική Ποντιακή μνήμη, η δε ετήσια πανήγυρίς της τα τελευταία χρόνια λαμπρύνεται με την παρουσία του Οικουμενικού Πατριάρχη, μια ακόμα απόδειξη της δυναμικής του Ποντιακού Ελληνισμού.
Τέκνα του Πόντου εκλεκτά καλλιέργησαν τις επιστήμες και διατήρησαν την ελληνική παιδεία, την τέχνη και τον πολιτισμό, διακρίθηκαν και διακρίνονται στις τέχνες και την κοινωνική ζωή του τόπου μας, ἱκανοί δε Πόντιοι Ιεράρχες κατεκόσμησαν και κατακοσμούν την Εκκλησία μας.
Il contributo dello stato pontico di Trebisonda alla preservazione e alla diffusione dell'Ortodossia e della cultura greca nella regione dell'Asia Minore nordorientale fu il più grande. Entrambi questi elementi nazionali, furono preservati da lotte e sacrifici titanici, inizialmente affrontando l'ondata franca di crociati e, poi, contro l’espansione selgiuchide e turca e la conseguente minaccia di assimilazione.
Lo storico Joinville, chiama giustamente Trebisonda la "Grecia profonda", ενώ ο βυζαντινός ιστορικός Λαόνικος Χαλκοκονδύλης, το 15ο αιώνα, αναφέρεται με θαυμασμό στην αυτοκρατορία της Τραπεζούντας αποκαλώντας την «ηγεμονία Ελλήνων και εις τα ήθη και δίαιταν τετραμμένη των Ελλήνων»!
Ma, ήρθαν μέρες δύστηνες και φοβερές, όταν ο Τουρκικός εθνικισμός, καθοδηγούμενος από τον Γερμανικό μιλιταρισμό και ενισχυόμενος από τον Εθνικό Διχασμό, ξερρίζωσε του Πόντου τον Ελληνισμό και σκόρπισε, όσους γλύτωσαν τή σφαγή, στα πέρατα του κόσμου, με αγιάτρευτο στην μνήμη τους τον πόνο της χαμένης ευτυχίας και ζωντανή την ελπίδα και τη θέληση της δημιουργίας.
Oggi, 100 περίπου χρόνια μετά το Ποντιακό ολοκαύτωμα, vivono in Grecia 1.500.000 circa greci di origine pontica, funzionalmente integrato nella società greca e ricoprendo posizioni importanti in tutti i rami della spiritualità, vita scientifica e professionale del Paese.
Nei paesi dell'ex Unione Sovietica e negli esuli siberiani vivono ancora 1.000.000 Ponziani greci, 500.000 από τους οποίους διατηρούν με περηφάνεια την Ποντιακή μητρική τους γλώσσα. Αλλο μισό εκατομμύριο Ποντίων βρίσκεται διεσπαρμένο σε Αυστραλία, Αμερική, Ευρώπη και Αφρική.
Δίπλα σ’ αυτούς στέκονται, με μια αξιοπρέπεια κερδισμένη από τον πόνο, χιλιάδες Πόντιοι της Τουρκίας, που με χαρακτηριστικό πείσμα διατηρούν, ως ζωντανή θύμηση της καταγωγής τους, την ποντιακή γλώσσα, κάποιοι υποστηρίζουν και τη θρησκεία τους, κρυφά, μέσα στα σπίτια τους.
Η μακραίωνη και περιπετειώδης ιστορική πορεία του Ποντιακού Ελληνισμού παραμένει διαρκής πρόκληση εθνικής ευθύνης και εθνικής ενότητας, un richiamo all’autocoscienza nazionale e un invito ad attivare la memoria storica.
Perché, i popoli senza memoria storica sono un albero senza radici… Popoli, πού ξεχνούν το παρελθόν τους είναι “καταδικασμένοι” να το επαναλάβουν, με ακόμα μεγαλύτερες καταστροφές, κάτι για το οποίο, ovviamente, ουδείς ξένος θα ευθύνεται!
† Ο Σύρου και Δωρόθεος Β΄
( Giornale "DIMOKRATIA", sabato, 14.11.2015)